27 maja 2026 roku miałem zaszczyt wystąpić jako prelegent podczas otwartego wykładu zorganizowanego przez Olsztyński Oddział Polskiego Towarzystwa Agronomicznego na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Tematem wystąpienia było „W poszukiwaniu ziarna doskonałego. Ormiańskie ekspedycje i przyszłość polskiego piekarstwa ekologicznego”.

Spotkanie zgromadziło pracowników naukowych, studentów oraz osoby zainteresowane nowoczesnym rolnictwem ekologicznym i przyszłością produkcji żywności. Dla mnie było to wydarzenie szczególne również z osobistego powodu. Blisko dziesięć  lat temu sam byłem słuchaczem studiów podyplomowych z zakresu rolnictwa ekologicznego na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim. Możliwość powrotu na uczelnię w roli prelegenta i spotkania profesorów, którzy byli moimi nauczycielami, stanowiła wyjątkowe doświadczenie.

Dawne odmiany zbóż a wyzwania współczesnego rolnictwa

Głównym tematem wykładu były historyczne populacje pszenicy pochodzące z regionu Kaukazu, uznawanego za jedno z najważniejszych centrów różnorodności genetycznej zbóż. Podczas prezentacji omówiono znaczenie dawnych odmian dla budowania odporności gospodarstw ekologicznych na zmiany klimatyczne, suszę, choroby oraz rosnącą presję produkcyjną.

Przedstawione zostały wyniki wieloletnich obserwacji oraz doświadczeń związanych z uprawą zróżnicowanych genetycznie populacji zbóż, które dzięki swojej naturalnej heterogeniczności mogą lepiej adaptować się do lokalnych warunków środowiskowych niż współczesne odmiany hodowane pod kątem intensywnej produkcji.

Ekologiczny Materiał Heterogeniczny – nowe możliwości dla rolników

Istotnym elementem wykładu było omówienie koncepcji Ekologicznego Materiału Heterogenicznego (EMH), którego stosowanie zostało dopuszczone przez przepisy Unii Europejskiej. Rozwiązanie to otwiera nowe możliwości dla rolników ekologicznych zainteresowanych odbudową bioróżnorodności i tworzeniem populacji roślin dostosowanych do lokalnych warunków gospodarowania.

W praktyce oznacza to odejście od modelu opartego wyłącznie na jednorodnych odmianach i większe wykorzystanie naturalnej zmienności genetycznej jako narzędzia zwiększającego stabilność produkcji.

Od ziarna do chleba

Znaczną część wykładu poświęcono również jakości pieczywa oraz znaczeniu tradycyjnych metod przetwarzania ziarna. Omówiono rolę przemiału całoziarnowego oraz długiej fermentacji zakwasowej w kształtowaniu jakości chleba i jego właściwości technologicznych.

Przedstawione zagadnienia są od wielu lat rozwijane i testowane w gospodarstwie Eko Złotna, gdzie uprawa dawnych odmian zbóż, ekologiczny przemiał oraz edukacja piekarska tworzą spójny model produkcji oparty na lokalności, jakości i pełnym wykorzystaniu wartości ziarna.

Krótkie łańcuchy dostaw i suwerenność ekonomiczna gospodarstw

W trakcie spotkania poruszono również temat krótkich łańcuchów dostaw jako narzędzia zwiększającego niezależność ekonomiczną gospodarstw ekologicznych. Model oparty na własnej uprawie, przetwórstwie i bezpośrednim kontakcie z odbiorcą pozwala zachować większą część wartości dodanej w gospodarstwie, jednocześnie budując relacje oparte na zaufaniu i transparentności.

Podziękowania

Serdecznie dziękuję Polskiemu Towarzystwu Agronomicznemu za zaproszenie oraz wszystkim uczestnikom za obecność, aktywny udział i inspirujące rozmowy po wykładzie.

Wierzę, że przyszłość polskiego rolnictwa ekologicznego będzie oparta nie tylko na nowych technologiach, ale również na mądrym wykorzystaniu dziedzictwa genetycznego dawnych odmian zbóż oraz odbudowie lokalnych systemów żywnościowych.